Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny

Klasztor Bernardynów (OFM)

Diecezja Łowicka

Inicjatywa fundacji klasztoru łęczyckiego pochodzi od Doroty Piwo, wdowy po Krzysztofie, cześniku płockim. W 1632 roku na zakupione przez nią grunty w Łęczycy za Bramą Poznańską przybyli pierwsi zakonnicy. Po niedługim czasie został zbudowany drewniany, prowizoryczny kościół i zaczęto prace nad budową murowanego klasztoru. Podstawą utrzymania klasztoru był duży ogród, który ofiarowała klasztorowi fundatorka Dorota Piwo. Ponadto duże znaczenie materialne miały grunty i łąki usytuowane w pobliżu miasta.
Murowane zabudowania klasztorne wraz z kościołem wznoszone były w latach 1636–1643, zaś ich poświęcenie nastąpiło dopiero w 1652 roku. Tragiczny w skutkach okazał się najazd szwedzki (1655–1657), podczas którego kościół i klasztor uległy dewastacji. Kolejnym dramatycznym wydarzeniem w życiu konwentu był pożar w 1743 roku, który zniszczył częściowo budynek klasztorny. Odbudowa budynków klasztornych miała miejsce w 1794 roku.
Od drugiej połowy XVIII wieku w kościele ojców Bernardynów zaczęły się odbywać obrady sejmiku wojewódzkiego. Z jednej strony przysparzało to fundatorów wśród szlachty, z drugiej zaś prowadziło do licznych kłopotów. Na zebraniach sejmikowych dochodziło do licznych kłótni i bójek wśród zgromadzonych.
Niewiele wzmianek źródłowych zachowało się na temat losów konwentu w okresie zaborów. Wiadomo jedynie o bohaterskiej postawie zakonników w czasie powstania styczniowego. Wielu z ojców bernardynów walczyło z bronią w ręku. Po zakończeniu powstania klasztor został poddany kasacie, zaś przebywających w nim zakonników wysłano do klasztorów etatowych (mających prawo istnienia do czasu, aż umierał ostatni zakonnik, za to bez możliwości przyjmowania nowicjuszy). Kościół został przejęty przez księży diecezjalnych.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, z uwagi na brak dostatecznej liczby kapłanów, bernardyni nie powrócili do klasztoru łęczyckiego. Aż do 1946 roku mieszkali w nim jezuici, kiedy to oddali go pierwotnym właścicielom. W 1979 roku przy kościele klasztornym został utworzony parafialny ośrodek duszpasterstwa, zaś w 1981 roku bernardyni otrzymali dekret erekcyjny parafii.
Z uwagi na niedostatek materiałów źródłowych dotyczących działalności łęczyckich bernardynów, można tylko stwierdzić, iż byli oni kaznodziejami niedzielnymi i świątecznymi zarówno w swoim kościele, jak i w sąsiednich. Wiadomo o istnieniu przy klasztorze jednego bractwa, św. Franciszka. Obecnie bernardyni pełnią obowiązki kapelanów miejscowego szpitala powiatowego i Domu Pomocy Społecznej. Zakonnicy są spowiednikami kilku pobliskich żeńskich zgromadzeń zakonnych. W łęczyckiej parafii szczególnie aktywnie rozwija się duszpasterstwo młodzieżowe. Działają również grupy modlitewne i formacyjne.
Murowany kościół Niepokalanego Poczęcia NMP zbudowany jest w stylu wczesnobarokowym. Jest on jednonawowy, trójprzęsłowy, posiada nieco niższe i węższe prezbiterium. Sklepienia mają charakter kolebkowy z lunetami. Ściany i sufit pokryte są bogatymi w symbolikę, iluzjonistycznymi rokokowymi polichromiami z drugiej połowy XVIII wieku o tematyce franciszkańskiej i maryjnej.
Ołtarz główny ma charakter rokokowy i również pochodzi z drugiej połowy XVIII wieku. W jego środku znajduje się obraz Niepokalanego Poczęcia NMP, ozdobiony srebrną sukienką. Po bokach obrazu umieszczone są rzeźby świętych franciszkańskich: św. Jana Kapistrana, św. Bernardyna ze Sieny, bł. Rafała z Proszowic i św. Szymona z Lipnicy. Ołtarze boczne, wykonane w latach 60. XVIII wieku przez snycerza Franciszka Etnera, utrzymane są w stylu późnego baroku. Obrazy ołtarzowe boczne wykonał bernardyński malarz Walenty Żebrowski, także autor polichromii na ścianach i sklepieniu. Do najcenniejszych elementów wyposażenia kościoła należą: późnobarokowe stelle, konfesjonały oraz rokokowe organy, ławki i ambona z figurą archanioła na baldachimie.
Murowany, piętrowy klasztor zbudowany jest na planie prostokąta z okazałym dziedzińcem pośrodku. Jego północno--zachodnie skrzydło przylega do kościoła. Wewnątrz klasztoru zastosowane zostały sklepienia kolebkowe z lunetami.